سخن مدیر مسئول جاي اينترنت، چون گران است، در سبدِ خانوارِ ايراني خالي است
دسترسی به اهداف و افق چشم انداز بیست ساله کشور که در آن ایران کشوری است، «دست يافته به جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه آسياي جنوب غربي (شامل آسياي ميانه، قفقاز، خاورميانه و كشورهاي همسايه) با تاكيد بر جنبش نرمافزاري و توليد علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادي، ارتقا نسبي درآمد سرانه و رسيدن به اشتغال كامل»، لوازم و اسبابی میطلبد که گسترش استفاده از اینترنت در خانوارها یکی از آن است. از سالهای اوليه تولد اينترنت، زمان زیادی نگذشته اما بايد اذعان داشت كه در حال حاضر، پديده اينترنت به يك الزام مبدل شده و بنابراين، كشورها بايد در مسير توسعه برای فراگير کردن آن تلاش كنند. متاسفانه، در كشور ما متولي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات هنوز به ضرورت فراگير کردن اينترنت مطابق با استانداردهاي بينالمللی واقف نشده است. امروزه، اينترنت در كشورهای توسعهيافته به شاخصی براي سنجش ميزان توسعه كشورها در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات مبدل شده و رتبه كشورها در اين مقوله، براي تعيين رتبه يا ميزان آمادگي الكترونيكی يا ديجيتالی به كار گرفته ميشود. با توجه به زيرشاخصهای زیرساختهای فناوری و ارتباطات، فضای کسب و کار، فضای اجتماعی و فرهنگی، فضای قانونی، چشمانداز و سیاستهای دولتی و میزان دسترسی کاربران به فضای کسب و کار الکترونیکی، به نظر ميرسد تكليف اینترنت در کشور هنوز با اما و اگرهایی مواجه است. در حال حاضر با ظهور پديده اينترنت در دستگاههاي سيار، تمامي كشورهاي توسعهيافته در صدد استفاده از ظرفيتهاي موجود براي بهرهبرداري از شكل جديد اينترنت در حوزههاي تجارت و دولت الكترونيكي هستند. اطلاعات واصله دلالت بر اين دارد كه اين پروژه توسعه فناوي اطلاعات و ارتباطات مبتني بر فناوريهاي جديد، در كشور افغانستان پيادهسازي شده و در آن كشور، ديگر مردم هيچ رغبتي براي بهره جستن از امكانات فناورانه قديمي مثل تلفن ثابت ندارند و در صددند تا از شبكه تلفنهمراه براي كليه ارتباطات اينترنتي و موبايلي بهره جويند. فارغ از مبحث تجارت سيار، دولت سيار و غيره. امروزه براي توسعه كاربردهاي مفيد اينترنت، توسعه اينترنت پهن باند در كشور يك ضرورت است؛ در حاليكه در كشورهای همسايه تلاشها براي اینترنت موبایل با سرعت 115 کیلوبیت به ثمر نشسته، پروژه GPRS در ايران هنوز در دستانداز است و دسترسی به اینترنت پرسرعت نیز همچنان گرفتار بی اعتمادی به خانوادههای ایرانی است. اما علاوهبر تمام دلایل فوق، گرانی استفاده از اینترنت شاید مهمترین دلیلی است که موجبات کاهش استفاده خانوارها از اینترنت برای دسترسی به خدمات دولتی و عمومی و بسیاری دیگر از امکانات online میشود.
اما دلایل گراني اينترنت در ايران چیست و راهکار مقابله با آن کدام است؟ بحث گراني اينترنت در کشور ما از چند جهت قابل توجه است، اغلب، اشخاصي که اين موضوع را به نوعي توجيه کرده و از نظر عددي آن را همانند نرخ بنزين، با نرخ اينترنت در کشورهای منطقه مقايسه ميکنند، مدعياند که يا اختلاف نرخ اینترنت در ایران ناچيز است و يا حتي ما اینترنت را ارزانتر ارائه ميکنيم. این البته قياس معالفارق است، چراکه در واقع، نرخ اينترنت هنوز در سبد خانوار ما گران است، يعني متناسب با درآمد شهروند ما نيست. قيمت، يک عامل در توسعه کاربرد اينترنت است. عامل مهم ديگر محتواسازي و کاربرد ميباشد که ما در اين جهت نيز کم کار کردهايم. در بسیاری مقاطع، شاهدیم که بهعنوان مثال، شهروندان چگونه از ثبتنام اينترنتي کنکور، کارت و يا دانشگاههای مجازي استقبال ميكنند. وقتي مردم ببينند که امورشان با سيستمهاي اينترنتی راحتتر انجام ميشود به آن روی آورده و بهای آن را نيز پرداخت ميکنند، اما اين دليل نميشود که اينترنت براي همه اقشار سهلالوصول نباشد. در واقع، حسن جامعه اطلاعاتي اين است که امکانات مساوي براي رسيدن به فرصتها براي مردم ايجاد ميکند. بخش خصوصي مدتهاست که آمادگي خود را براي فعاليت در تمام مراحل خريد باند و عرضه مناسبتر اينترنت اعلام كرده است و بالاخره يک روز دولت بايد از اين سود بگذرد و اين بازار را به بخش خصوصي بسپارد؛ چراکه اگر همچنان به همين سودهای مقطعی که هم مشتری و هم بخش خصوصی را رنج ميدهد، دلبسته باشد، از اهداف دور خواهيم شد. درشرایط کنونی که بايد استفاده اينترنت را گسترش داده و رايج کنيم، اينترنت با اين قيمت جذاب نيست و در اولویت هایی خارج از سبد خانوار قرار میگیرد، خصوصاً آنکه کمیت و کیفیت سرعت اينترنت را نیز در این معادله وارد کنیم. بدین ترتیب، مشاهده خواهیم کرد که در عین دارا بودن ظرفيتهای مناسبِ زیرساختی و بیش از پنج هزار کیلومتر فیبر نوری، به نسبت کشورهای منطقه و حتی همسایهای چون افغانستان، جايگاه درخوری نداريم. باتوجه به کمرنگ شدن توجه دولت به توسعه IT طي چهار سال گذشته که از سوی اکثریت کارشناسان و مدیران ارشد مورد تائيد و تصريح است، اين موضوع که آمارهاي جهاني هم نشان از کاهش جايگاه ما در منطقه دارد، يك واقعيت است. متاسفانه، يک سال در اين صنعت زمان زيادی است. ما در صنايع نوين با ساير ممالک روی خط شروع بوديم و ميتوانستيم از اين فرصت خوب بهره ببريم و اميدوارم اين فرصت را از دست نداده باشيم. خلاصه آنکه قيمت فعلي اينترنت براي گسترش استفاده از اينترنت در کشور جاذب نیست در حالی که سیاست حسن جامعه اطلاعاتی، ايجاد امکانات مساوی براي رسيدن به فرصتها برای مردم است.
